Emri i Lëndës : Hyrje në Filozofi
Kodi Tipi i
lëndës
Semestri Leksione
(orë/javë)
Seminare
(orë/javë)
Lab
(orë/javë)
Kredite ECTS
PHL 101-1 A -1 3 0 0 3.00 5
Lektori dhe orari i konsultimeve
Asistenti dhe orari i konsultimeve
Gjuha e kursit
Niveli i lëndës
Përshkrimi Programi i lëndës “Hyrje në Filozofi” përmban konceptet themelore të filozofisë, rrymat filozofike dhe filozofët kryesor të saj. Fillimisht do të njihemi me termat themelore të filozofisë, me tematikat dhe me shkollat e filozofisë. Gjithashtu do të njihemi me rrjedhën e filozofisë deri në ditët tona dhe mendimet e filozofëve të ardhur deri tek ne. Si dhe në anë të ushtrimeve me shkrim dhe me gojë, studentët do të mund të formojnë një botkuptim filozofik, logjik dhe shkencor, me anë të së cilave në të ardhmen mund t’u jap zgjidhje problemeve të përditshme gjatë jetës.
Objektivat Kjo lëndë ka për qëllim që duke shpjeguar termat themelore të filozofisë dhe parimet e saj në formë hyrjeje të pajisë studentin me mendimin filozofik.
Programi i Lëndës
JavaTema
1Çfarë është filozofia, habia filozofike dhe përse kemi nevojë për të? C’është filozofia? A keni lexuar ndonje liber filozofik? A njihni ndonjë filozof? A keni përshtypje pozitive apo negative për filozofinë? Për cfarë mendoni se shërben filozofia? Historia e termit dhe habia filozofike. Kuptimi etimologjik dhe veçoritë e diturisë. Cili është roli i filozofisë, me se merret ajo? Cilat jane pyetjet ekzistenciale te njeriut dhe roli i filozofise? Qellimi i filozofise? Filozofia dhe feja. Akuza ndaj filozofise, te verteta apo trillime? Gjergj Sinani, Mirela Sinani, Filozofia, SHBLSH e RE, Tiranë 2011 fq. 6-14
2Filozofët grekë para-sokratike PERIUDHA KOZMOLOGJIKE Perse e mesojme filozofine antike greke? Nga Mitos-i drejt Logos-it. Etapat e Filozofise Antike Greke. Hershmëria e mendimit filozofik; veçoritë social-klasore dhe kulturore të antikitetit grek; themelimi i filozofisë klasike. Parasokratikët ose Filozofia parasokratike Shkolla e Miletit; Shkolla Eleate; Shkolla Joniane Filozofët: Talesi, Anaksimandri, Anaksimeni, Pitagora, Herakliti, Ksenofoni, Parmenidi, Anaksagora, Empedokli, Protagora, Prodiku, Antifoni, Gorgia, Leukipi dhe Demokriti. Gjergj Sinani, Mirela Sinani, Filozofia, SHBLSH e RE, Tiranë 2011 fq. 15-23 Samuel Enoch Stumpf, Filozofia - Historia dhe Problemet, Shtepia Botuese Toena, Tiranë 2000, fq. 3-27
3Sofistet dhe Sokrati PERIUDHA ANTROPOLOGJIKE Sofistët: Protagora, Gorgiasi. “Njeriu-masa e të gjitha gjërave” Sofizmi si term. Kjo lëvizje qe ndikoi te të gjithë filozofët grekë. Për shkak të aftësisë së tyre për të paraqitur si të vërtetë çdo çështje që u interesonte emri sofist mori nje kuptim negativ. Sokrati (470 — 399 P.E.S.) “Unë di një gjë, që nuk di asgjë” 1 Jetëshkrimi; 2 Helmimi dhe vdekja e Sokratit; 3 Metoda dhe ironia sokratike Gjergj Sinani, Mirela Sinani, Filozofia, SHBLSH e RE, Tiranë 2011 fq. 24-25 Samuel Enoch Stumpf, Filozofia - Historia dhe Problemet, Shtepia Botuese Toena, Tiranë 2000, fq. 28-43
4Platoni dhe Aristoteli PERIUDHA SISTEMATIKE FILOZOFIA E PLATONIT 1 Jetëshkrimi; 2 Veprat - Dialogjet; 3 Mendimet: Kush janë filozofët e vërtetë?; Qëllimi i filozofit; Miti I Shpellës; Teoria E Ideve; Teoria E Njohjes-Reminishenca; Shpirti; Filozofia Dhe Politika. Dekadenca E Polisit FILOZOFIA E ARISTOTELIT 1 Jetëshkrimi; 2 Veprat; 3 Mendimet: Kritika e Teorisë së Ideve të Platonit; Problemi Materie-Formë, Shkaqet e Lëvizjes; Logjika Formale – Organoni; Morali Dhe Politika Gjergj Sinani, Mirela Sinani, Filozofia, SHBLSH e RE, Tiranë 2011 fq. 26-34 Samuel Enoch Stumpf, Filozofia - Historia dhe Problemet, Shtepia Botuese Toena, Tiranë 2000, fq. 44-78, 78-104
5Filozofia Heleno-romake dhe Neoplatonizmi Disa Terma Filozofike (Teizmi, Deizmi, Panteizmi, Gnosticizmi, Ateizmi) C’është filozofia Helenistike?; Karakteristikat e filozofise Helenistike; Pavarësimi I Shkencave; Tipare Të Reja Për Filozofinë Periudha etike: 1. Filozofët e Rinj: Zenoni, Kleanthi, Krisipi; Origjina e termit “Stoa”; Vështrim Kronologjik Për Zhvillimin e Stoicizmit; Vendi I Njeriut: Psikologjia Dhe Morali 2. Shkolla E Cinikëve: Antisteni-Një Drejtim I Ri Brenda Stoicizmit 3. Epikurizmi; Epikuri dhe doktrina epikuriane; Morali Epikurian Si Kërkimi i Kënaqësisë Periudha fetare: Plotini dhe Neoplatonizmi Gjergj Sinani, Mirela Sinani, Filozofia, SHBLSH e RE, Tiranë 2011 fq. 35-46, 50-60 Samuel Enoch Stumpf, Filozofia - Historia dhe Problemet, Shtepia Botuese Toena, Tiranë 2000, fq. 105-128
6Mendimi skolastik dhe Thomas Akuini Tiparet kryesore të filozofisë mesjetare; Arsyeja dhe besimi; Shën agustini (354-430) : teologjia dhe arsyeja, përse ekziston e keqja, “credo ut intelligam” (besoj qe te kuptoj), Qyteti i Zotit dhe qyteti tokësor. Cila ishte gjendja e filozofisë mesjetare? Filozofia arabe: Avicena, Averroës; Ndikimi i filozofisë arabe në gjallërimin e mendimit europian; Shpërthimi i filozofisë në shek. XII; Abelardi; Abelardi dhe nominalistet Kulmi i filozofisë mesjetare- Thoma Akuini: arsyeja dhe besimi; Thoma akuini vs Averroes; Argumentet e ekzistences se Zotit; Njeriu C’është Skolastika? Filozofia e mesjetës pas Akuinit Gjergj Sinani, Mirela Sinani, Filozofia, SHBLSH e RE, Tiranë 2011 fq. 61-72Z Samuel Enoch Stumpf, Filozofia - Historia dhe Problemet, Shtepia Botuese Toena, Tiranë 2000, fq 168-196
7Rilindja dhe rrymat filozofike Ç'është rilindja europiane. Origjina e termit 1. Ç'është rilindja europiane. Origjina e termit; 2. rizbulimi i dinjitetit të njeriut; 3. nga bota e mbyllur në universin e pafundëm; 4. tipare të rilindjes europiane Montenji: një rilindas skeptik 1. filozofia e montenjit; 1.1 formimi; 1.2 ku konsiston skepticizmi i montenjit?; 1.3 subjektiviteti dhe uni; 2. pikëpamjet morale dhe politike Kampanela : Platonizmi dhe utopizmi i tij 1. realiteti historiko-social ku krijoi kampanela; 2. tomazo kampanela (1568 — 1639)- një jetë e përkushtuar për dijen; 3.1 “siguria e parë - unë ekzistoj”; 3.2 idetë platonike dhe shoqëria utopike Kushtet historiko-shoqerore qe përgatitën daljen e racionalizmit dhe empirizmit 1. revolucioni shkencor dhe ndikimi i tij; 2. shkenca dhe metafizika Frensis Bekon: një kuptim i ri për shkencat eksperimentale 1. frensis bekon, jeta dhe formimi (1561 — 1626); 2. shkenca në shërbim të njeriut; 3. teoria e idhujve; 4. metoda induktive Gjergj Sinani, Mirela Sinani, Filozofia, SHBLSH e RE, Tiranë 2011 fq. 73-82 Samuel Enoch Stumpf, Filozofia - Historia dhe Problemet, Shtepia Botuese Toena, Tiranë 2000, fq. 129-145, 196-226
8Provim Gjysmëfinal
9Filozofia e shekullit të 17 dhe Dekarti Rene Dekart: racionalizmi dhe metoda 1. Dekarti (1596 - 1650) - jeta dhe formimi; 2. Kërkimi i një metode shkencore; 2.1 Thelbi i metodës; 2.2 Metoda matematikore; 2.3 Roli dhe kuptimi i dyshimit metodik; 3. Sistemi dualist i Dekartit; 4. morali Hobsi: Kontrata sociale dhe Leviathani 1. Hobsi (1588 — 1679)- jeta dhe formimi; 2. Antropologjia si themel i filozofisë politike; 3. Gjendja natyrore: “lufta e të gjithëve kundër të gjithëve”?; 4. E drejta natyrore dhe liria; 5. Formimi i shtetit; 5.1 Metafora: Leviathani është si një trup Spinoza:projekti etik dhe shpirti i tolerancës 1. Spinoza (1632 — 1677)- jeta dhe formimi; 2. Projekti etik i Spinozës; 2.1 Njeriu nuk është “një perandori në një perandori”; 2.2 Njeriu, një qenie dëshirore; 2.3 Pasionet e gëzuara dhe pasionet e trishtuara; 3. Politika dhe toleranca Gjergj Sinani, Mirela Sinani, Filozofia, SHBLSH e RE, Tiranë 2011 fq. 83-96 Samuel Enoch Stumpf, Filozofia - Historia dhe Problemet, Shtepia Botuese Toena, Tiranë 2000, fq. 227-253
10Empirizmi anglez Loku: empirizmi dhe kuptimi liberal i politikës 1. Xhon Loku (1632 — 1704)- jeta dhe formimi; 2. Filozofia empiriste e njohjes; 2.1 Cilësitë e para dhe cilësitë e dyta; 2.2 Loku ndërmjet skepticizmit dhe dogmatizmit; 3. Kuptimi liberal i politikës; 4. Toleranca fetarë David Hjum: teoria e njohjes, kritika e fesë, morali, politika 1. David Hjum (1711 — 1776)- jeta dhe veprat; 2. Empirizmi; 2.1 Perceptimet, përshtypjet, idetë; 2.2 Kritika e shkakësisë; 2.3 Skepticizmit Hjumit; 2.4 Kritika e metafizikës; 3. Morali Gjergj Sinani, Mirela Sinani, Filozofia, SHBLSH e RE, Tiranë 2011 fq. 97-100, 107-110 Samuel Enoch Stumpf, Filozofia - Historia dhe Problemet, Shtepia Botuese Toena, Tiranë 2000, fq. 254-279
11Kanti dhe Idealizmi gjerman Rusoi: Kontrata sociale, liria njerëzore, edukimi 1. Rusoi (1712 — 1778)- jeta dhe veprat; 2. Mbi gjendjen natyrore dhe gjendjen sociale; 3. Vizioni pesimist i progresit; 4. Kontrata sociale; 5. Edukimi Kanti: Filozofia kritike, feja, e drejta 1. Emanuel Kanti (1724 — 1804); 2. Filozofia sipas Kantit; 2.1 Problemi i njohjes; 2.2 Revolucioni kopernikan; 2.3 Materia dhe forma e njohjes; 2.4 Ndijueshmëria dhe mendimi; 2.5 Limitet e njohjes; 3. Metafizika; 3.1 Postulatet e arsyes praktike; 3.2 Imperativi kategorik; 3.3 Çfarë është njeriu? Gjergj Sinani, Mirela Sinani, Filozofia, SHBLSH e RE, Tiranë 2011 fq. 113-120 Samuel Enoch Stumpf, Filozofia - Historia dhe Problemet, Shtepia Botuese Toena, Tiranë 2000, fq. 289-309
12Hegel, Konti dhe Marksi Hegeli : Sistemi i tij idealist absolut 1. Hegeli (1770 -1831)- Jeta dhë veprat; 2. Fryma e sistemit; 3. Realja dhe racionalja; 4. E vërteta e gjithçkaje: rezultat i një shpalosjeje; 5. Historia si ecje progresive e shpirtit; 6. Dialektika; 7. Pasioni, manovrat e arsyes; 8. Feja Ogyst Konti (1798 - 1857). 1 Ligjit tre gjendjeve; 1.1 Shpirti pozitiv; 2 Sociologjia, mbretëresha e shkencave; 3 Feja e njerëzimit Filozofia revolucionare dhe teoria materialiste e Marksit 1. Karl Marksi (1818 — 1883) – Jeta; 2. Materializmi dialektik; 3. Materializmi historik dhe lufta e klasave; 4. Kritika e mënyrës kapitaliste të prodhimit: puna e tjetërsuar Gjergj Sinani, Mirela Sinani, Filozofia, SHBLSH e RE, Tiranë 2011 fq. 128-132, 135-141 Samuel Enoch Stumpf, Filozofia - Historia dhe Problemet, Shtepia Botuese Toena, Tiranë 2000, fq. 310-334, 399-416
13Kierkegaard dhe Nice Kirkegardi - Individi dhe Ekzistenca 1. Kirkegardi (1813 -1855)- Jeta dhe veprat; 2. Subjektiviteti është e vërteta; 3. Tre stadet e jetës; 4. Besimi i pareduktueshëm te arsyeja. Besimi dhe pasioni Frederik Niçe: filozofi me çekiç 1. Fridrih Niçe (1844 — 1900)-Jeta; 2. Gjenealogjia e moralit dhe rivlerësimi i vlerave; 3. Kritika e metafizikës; 4. Gjenealogjia e dëshirës për të vërtetën; 5. Jeta më shumë se e vërteta; 6. Vullneti për fuqi Gjergj Sinani, Mirela Sinani, Filozofia, SHBLSH e RE, Tiranë 2011 fq. 132-135, 142-146 Samuel Enoch Stumpf, Filozofia - Historia dhe Problemet, Shtepia Botuese Toena, Tiranë 2000, fq. 355-365
14Bergsoni, Hajdegeri dhe Wittgensteini Henri Bergson: Filozofia e Intuitës 1. Henri Bergson (1859 — 1941)- Jeta; 2. Njeriu- një homo faber; 3. Gjuha, mbulon realen; 4. Intutita si kapje e menjëhershme e të jetuarit; 5. Koha dhe koha reale; 6. Kujtesa; 7. Vrulli jetësor dhe liria Haidegeri 1. Martin Haideger(1889 — 1976)- Jeta; 2. Çështja e qenies; 3. Dazain (dasein) qenia-atje e qenies; 4. Vdekja, mundësia e fundit e “dasein”; 5. Ekzistenca autentike dhe ekzistenca jo autentike Ludvig Vitgenshtejn: Filozofia e Gjuhës 1. Ludvig Vitgenshtejn (1889 — 1951)- Jeta; 2. Gjuha dhe bota te vepra Traktat Logjiko – Filozofik; 3. Dallimi ndërmjet të tregueshmeve me fjalë dhe te patregueshmeve; 4. Loja gjuhësore Gjergj Sinani, Mirela Sinani, Filozofia, SHBLSH e RE, Tiranë 2011 fq. 146-151, 157-159 Samuel Enoch Stumpf, Filozofia - Historia dhe Problemet, Shtepia Botuese Toena, Tiranë 2000, fq. 366-381
15Filozofia sot Sartri: Ekzistenca Paraprin Thelbin 1. Zhan Pol Sartri (1905 — 1980)- Jeta; 2. Ekzistenca paraprin thelbin; 3. Rastësia dhe përgjegjësia; 4. Neveria; 5. Liria në situate; 6. Tjetri, një kërcënim i domosdoshëm; 7. Ekzistencializmi ateist Drejtimet Bashkëkohore të Filozofisë 1. Drejtimi psikanalist - Zigmund Frojd; 1.1 E pandërgjegjshmja frojdiane, filozofia, shkenca; 1.2 Filozofët dhe Frojdi; 2. Strukturalizmi; 3. Hermenautika Gjergj Sinani, Mirela Sinani, Filozofia, SHBLSH e RE, Tiranë 2011 fq. 151-154, 159-163 Samuel Enoch Stumpf, Filozofia - Historia dhe Problemet, Shtepia Botuese Toena, Tiranë 2000, fq. 417-450.
16Provim Final
Parakushtet
Literatura
Referenca të tjera
Punë laboratori
Përdorimi i komp.
Të tjera
Rezultatet e Lëndës dhe Kompetencat
1Studenti do të pajiset me njohuri të përgjishme rreth filozofisë, filozofëve dhe rrymave filozofike.
2Studenti do të zhvillojë aftësitë e tij në mendimin filozofik.
Mënyra e Vlerësimit të Lëndës
Notat e Ndërmjetme Sasia Përqindja
Gjysmë finale140
Kuize00
Projekte00
Projekte semestrale00
Punë laboratori00
Pjesëmarrja në mësim 00
Kontributi i notave të ndërmjetme mbi vlerësimin final40
Kontributi i provimit final mbi vlerësimin final60
Total100
Ngarkesa ECTS (Në Bazë të Ngarkesës së Studentit)
Aktivitetet Sasia Kohëzgjatja
(orë)
Ngarkesa Totale
(orë)
Kohëzgjatja e kursit (Duke përfshirë edhe javën e provimeve : 16x Orët totale të kursit) 16348
Orët e studimit jashtë klase (Parapërgatitje, Praktika etj) 14570
Detyra 000
Gjysmë finale 111
Provimi final 111
Të tjera 000
Ngarkesa totale e orëve 120
Ngarkesa totale e orëve / 25 (orë) 4.8
ECTS 5

PDF (Shqip) PDF (Anglisht)